Globalny handel wzrósł o300 miliardów dolaróww pierwszej połowie 2025 r. — jednak zbierają się chmury burzowe, gdyż wojny celne i niepewność polityczna zagrażają stabilności drugiej połowy.
Wyniki za I półrocze: Usługi przodują w obliczu kruchego wzrostu
Globalny handel odnotował wzrost o 300 miliardów dolarów w pierwszej połowie 2025 roku, przy czym wzrost w pierwszym kwartale wyniósł 1,5%, a w drugim przyspieszył do 2%. Jednak pod nagłówkami liczbowymi pojawiły się krytyczne luki w zabezpieczeniach:
Dominował handel usługami, rośnie9% rok do rokur, podczas gdy handel towarami pozostawał w tyle z powodu słabego popytu ze strony przemysłu wytwórczego.
Inflacja cen maskuje niskie wolumeny:Całkowita wartość handlu wzrosła głównie z powodu rosnących cen, podczas gdy rzeczywisty wzrost wolumenu handlu pozostał na poziomie zaledwie1%.
Pogłębiające się nierównowagi:Deficyt USA drastycznie się pogłębił, mimo że UE i Chiny odnotowały rosnące nadwyżki. Import do USA gwałtownie wzrósł14%i eksport UE wzrósł6%, odwracając wcześniejsze trendy sprzyjające gospodarkom globalnego Południa.
Wzrost ten, choć pozytywny, opierał się na czynnikach przejściowych (w szczególności na zwiększonym imporcie przed przewidywanymi cłami) a nie na popycie organicznym.
Rosnące przeciwności losu w związku z H2: ryzyko polityczne w centrum uwagi
Eskalacja taryf i fragmentacja
Stany Zjednoczone są gotowe wprowadzić taryfy wielopoziomowe od 1 sierpnia, obejmujące 20% cło na bezpośredni import z Wietnamu i 40% karę za przeładunki towarów – bezpośredni cios w przekierowany chiński eksport8. Nastąpiło to po kwietniowym historycznym szczycie niepewności w polityce handlowej, kiedy to firmy przyspieszyły dostawy, aby uniknąć późniejszych kosztów2. Efekt domina ma charakter globalny: Wietnam niedawno nałożył cła antydumpingowe na chińską stal, co spowodowało gwałtowny spadek chińskiego eksportu gorącowalcowanych zwojów do Wietnamu o 43,6% w ujęciu rok do roku8.
Słabnący popyt i wskaźniki wyprzedzające
Spadek zamówień eksportowych: Nowy indeks zamówień eksportowych WTO spadł do 97,9, co oznacza recesję, podczas gdy ponad dwie trzecie krajów odnotowało spadek wskaźników PMI dla sektora wytwórczego.
Spowolnienie w Chinach:Spadające odczyty wskaźnika PMI sugerują zmniejszony popyt importowy i mniejsze zamówienia eksportowe na całym świecie.
Gospodarki rozwijające się są pod presją:Handel między krajami Południa uległ stagnacji, a import krajów rozwijających się spadł o 2%. Jedynie handel wewnątrzafrykański wykazał odporność (+5%).
Napięcia geopolityczne i wojny subsydiowe
„Strategiczne rekonfiguracje handlowe” – w tym subsydia przemysłowe i „friend-shoring” – powodują fragmentację łańcuchów dostaw. UNCTAD ostrzega, że może to wywołaćdziałania odwetowei potęgować globalne tarcia handlowe.
Jasne punkty: integracja regionalna i strategie adaptacyjne
Mimo ryzyka zmiany strukturalne oferują bufory:
Dynamika porozumienia handlowego:W 2024 roku weszło w życie 7 nowych regionalnych paktów handlowych (w porównaniu z 4 w 2023 roku), w tym porozumienia UE-Chile oraz Chiny-Nikaragua. Przystąpienie Wielkiej Brytanii do CPTPP i rozszerzenie Afrykańskiej Kontynentalnej Strefy Wolnego Handlu dodatkowo umacniają bloki regionalne.
Odporność handlu usługami:Usługi cyfrowe, turystyka i licencjonowanie praw własności intelektualnej nadal się rozwijają, będąc odizolowanymi od taryf związanych z towarami.
Adaptacja łańcucha dostaw:Firmy dywersyfikują źródła zaopatrzenia — np. chińscy eksporterzy stali koncentrują się na rynkach krajowych Azji Południowo-Wschodniej, ponieważ amerykańskie szlaki przeładunkowe zostają zamknięte.
„Integracja regionalna nie jest tylko buforem – staje się nową architekturą globalnego handlu”zauważa analityk Banku Światowego.
Sektor w centrum uwagi: Stal i elektronika wskazują na rozbieżne ścieżki
Stal pod ostrzałem: amerykańskie cła i wietnamskie cła antydumpingowe drastycznie ograniczyły eksport kluczowej stali z Chin. Prognozuje się, że w całym roku 2025 wolumen dostaw do Wietnamu spadnie o 4 miliony ton metrycznych.
Odbicie na rynku elektronicznym: indeks komponentów elektronicznych (102,0) wzrósł powyżej trendu po dwóch słabych latach, napędzany popytem na infrastrukturę AI.
Odporność sektora motoryzacyjnego: Produkcja pojazdów wsparła indeks produktów motoryzacyjnych (105,3), mimo że cła na chińskie pojazdy elektryczne stanowią nowe zagrożenie.
Droga naprzód: Jasność polityki jako czynnik decydujący
UNCTAD podkreśla, że wyniki H2 opierają się na trzech filarach:jasność polityki,deeskalacja geoekonomiczna, Iadaptacyjność łańcucha dostawWTO prognozuje wzrost gospodarczy w 2025 r. na poziomie 1,8% – zaledwie połowę średniej sprzed pandemii – z możliwością odbicia do2,7% w 2026 r.jeśli napięcie opadnie.
Kluczowe punkty obserwacyjne na III–IV kwartał 2025 r.:
Negocjacje dotyczące wdrożenia taryf celnych w USA po 1 sierpnia
Wskaźnik PMI i ożywienie popytu konsumenckiego w Chinach
Postęp w rozmowach UE–Mercosur i rozszerzeniu CPTPP
Wnioski: Poruszanie się po linie politycznej
Globalny handel w 2025 roku uosabia odporność na wahania. Wzrost o 300 miliardów dolarów w pierwszej połowie roku dowodzi zdolności systemu do amortyzacji wstrząsów, ale ryzyko w drugiej połowie roku ma charakter strukturalny, a nie cykliczny. Wraz z przyspieszeniem fragmentacji handlu, firmy muszą priorytetowo traktować partnerstwa regionalne, cyfryzację łańcucha dostaw i dywersyfikację usług.
Największym zagrożeniem nie jest spadek popytu, ale niepewność, która paraliżuje inwestycje. Przejrzystość jest teraz cenniejsza niż koszty ceł.
Dla decydentów mandat jest jasny: deeskalacja ceł, promowanie paktów handlowych i zachęcanie do adaptacji. Alternatywa – rozdrobniony, skorumpowany system handlowy – może pozbawić globalną gospodarkę jej głównego motoru wzrostu na lata.
Czas publikacji: 12 lipca 2025 r.
